| Wat is een stoma?
|
 |
|
Een stoma, ook AP of anus praeter genoemd, is een kunstmatige uitgang van de darm, die vastgehecht wordt aan de buikwand, zodat de
ontlasting via deze weg naar buiten komt.
Deze darmopening ziet eruit als een rode knop, met een diameter van enkele centimeters.
Een stoma is niet voorzien van een sluitspier, zodat de ontlasting die de stoma verlaat wordt opgevangen in een aangepast stomazakje.
|
|
| Soorten stoma's
|
|
|
Een stoma aangelegd op de dunne darm of ileum is een ileostoma.
Dit stoma bevindt zich meestal t.h.v. de rechter onderbuik. De dunnedarmstoelgang is vrij vloeibaar en bevat irriterende stoffen,
die de huid flink kunnen beschadigen. Daarom is het uitermate belangerijk dat de huid rond het ileostoma volledig bedekt wordt
door de beschermende stomaplaat.
Een stoma aangelegd op de dikke darm of colon is een colostomie.
Dit stoma bevindt zich meestal t.h.v. de linker onderbuik.
Een stoma kan tijdelijk of definitief zijn.
Een tijdelijk stoma wordt aangelegd ter bescherming van een lager gelegen darmnaad (bv. na bestraling), of wanneer de
darmnaad technisch niet mogelijk was door infectie van de operatiestreek of bij obstructie van de dikke darm.
In de meeste gevallen wordt dit stoma na enkele maanden verwijderd.
Een blijvend stoma wordt aangelegd wanneer de volledige dikke darm of de endeldarm (rectum) samen met de aars verwijderd
werden, of bij ernstige stoelgangincontinentie.
|
|
| Verloop van de opname?
|
|
|
De dag vóór de operatie wordt U opgenomen.
De darm wordt gereinigd om zo proper mogelijk te zijn voor de ingreep.
De darmreiniging gebeurt door het drinken van enkele liters spoelvloeistof.
U zal regelmatig naar het toilet moeten.
Aan het einde van de spoeling moet de stoelgang heldergeel zijn.
Indien dit niet het geval is, drinkt U nog een extra liter vloeistof.
In de loop van de dag mag U enkel restenarme voeding (astronautenvoeding), koffie, thee en water drinken.
Restenarme voeding laat zo weinig resten na dat er bijna geen stoelgang gevormd wordt.
|
|
| Plaatsbepaling van de stoma?
|
|
|
Vóór de operatie wordt de plaats van de stoma bepaald door de chirurg en de stomaverpleegkundige, die samen met U de beste plaats van de stoma op de buikwand zullen aanstippen met een stift.
Er wordt gelet op lichaamsbouw, activiteit, huidplooien en eventueel aanwezige littekens.
Bij spoedoperaties is de plaatsbepaling van de stoma meestal onmogelijk.
|
|
| Wat na de ingreep?
|
|
|
Na de operatie wordt U meestal terug naar de kamer gebracht.
Om U beter te observeren is het soms wenselijk U op de intensieve zorgen afdeling te hospitaliseren. Dit is afhankelijk van uw specifieke situatie.
Er wordt gezorgd dat U zo weinig mogelijk pijn ondervindt.
De verpleegkundige zal regelmatig vragen naar uw pijnervaring, om indien nodig bijkomende pijnstillers toe te dienen.
De aanwezigheid van leidingen en buisjes kunnen U tijdelijk last bezorgen, maar worden zo vlug als mogelijk verwijderd.
Via een infuus krijgt U voldoende vocht en calorieën toegediend.
De kinesist komt dagelijks langs om samen met U ademhalings- en bewegingsoefeningen uit te voeren. Deze therapie bevordert het postoperatieve herstel.
Na enkele dagen komt de darm terug op gang.
Dit merkt U aan de darmrommelingen en het verschijnen van wat gas en vloeibare stoelgang in het zakje.
Vanaf dit moment kunt U voorzichtig starten met lichtverteerbare voeding.
De termijn waarin de darmfuncties herneemt is sterk afhankelijk van het type ingreep die U onderging en is individueel erg verschillend.
Een belangerijk verschil met de situatie vóór de operatie is dat U nu een kunstmatige uitgang hebt voor de ontlasting
Aan deze nieuwe situatie moet U wennen.
De verpleegkundigen en de chirurg zullen U vertrouwd maken met de stoma en de verzorging ervan.
Op de verpleegafdeling is er ook een verpleegkundig stomaspecialist beschikbaar. Zij geeft U bijkomend advies en biedt bij probleemsituaties de meest geschikte oplossing aan.
|
|
| Hoe verloopt de training tot zelfzorg?
|
|
|
Kort na de operatie volstaat het om de verpleegkundige bij het verzorgen van de stoma te observeren. Naderhand zal de
verpleegkundige bij de verzorging ook elke stap nader beschrijven. Uiteindelijk probeert U zelf onder toezicht van een
verpleegkundige de stoma te verzorgen.
Na wat oefening zal alles stukken beter verlopen!
Na ontslag kan er beroep gedaan worden op een thuisverpleegkundige om U te helpen bij de verzorging van de stoma.
Bij ontslag krijgt U een stalenpakket mee en een voorschrift voor het bekomen van stomamateriaal bij uw apotheker.
Belangerijk is het nummer van het stomamateriaal te noteren en op een kaartje bij te houden. Dit nummer is noodzakelijk
bij het voorschrijven van het stomamateriaal. Ongeveer 2 weken na ontslag komt U op de raadpleging bij de chirurg.
Een afspraak hiervoor wordt meegegeven.
|
|
| Het dagelijkse leven thuis?
|
|
|
Hoe moet het nu verder?
Neem tijd om uw lichamelijk, emotioneel en sociaal evenwicht terug te vinden!
Neem de draad van uw familiaal leven terug op, werk samen met de personen uit uw naaste omgeving aan uw herstel.
Geef aan vrienden en kennissen eerlijke en eenvoudige informatie, zo voorkom je allerlei onnodige vragen!
Deed U aan sport vóór de ingreep?
Niets weerhoudt U om hiermee door te gaan!
Zelfs zwemmen is mogelijk, mits U aangepaste zwemkledij draagt.
|
|
| De stomaverzorging...?
|
|
|
Door de verscheidenheid in beschikbare opvangsystemen, beschikt U over de mogelijkheid het materiaal te vinden dat het best past bij uw stoma, activiteit en persoonlijke voorkeur.
Naargelang het gaat om een colonstomie of ileostomie wordt er een gesloten of open opvangsysteem gebruikt.
Een tweedelig systeem is bijzonder huidvriendelijk doordat de huidplak gedurende een aantal dagen ter plaatse kan blijven.
De opvangzakjes zijn volledig reukloos door de aanwezigheid van een filter. Bij reukhinder is het aangeraden te controleren of de huidplaat goed aansluit, of het zakje goed vastzit, of de filter niet verzadigd is met vloeibare stoelgang.
Houd er rekening mee dat gedurende de eerste maanden na de operatie de stoma kleiner wordt in diameter.
Het systeem dat U gemakkelijk kan vervangen, dat comfortabel aanvoelt en bij U goed kleeft, is voor U het beste zakje!
De stomaverpleegkundige bezorgt U hierbij de nodige raadgevingen.
|
|
| Voeding...?
|
|
|
Het volgen van een dieet is niet strikt nodig, want een stoma hebben is geen ziekte.
Afhankelijk van het soort stoma, krijgt U voedingsadviezen mee uit het ziekenhuis.
Probeer rustig uit wat U het best bevalt!
|
|
| Kledij...?
|
|
|
| U hoeft geen speciale kledij te dragen, wel is een strakke riem ter hoogte van de stoma af te raden.
|
|
| Hygiëne...?
|
|
|
U kunt zonder bezwaar baden en douchen.
De stoma wordt gereinigd met water en een milde zeep.
Indien de kleefstof van de huidplaat moeilijk kan verwijderd worden, laat ze dan gewoonweg ter plaatse zitten.
Zo voorkomt U dat de huid wordt stukgewreven.
Bij huidirritaties kan het aangewezen zijn een huidbeschermer te gebruiken.
|
|
| Seksualiteit...?
|
|
|
De aanwezigheid van een stoma hoeft geen belemmering te zijn bij het vrijen.
Vrouwen kunnen normaal zwanger worden.
Bij een endeldarmoperatie kunnen bij mannen erectiestoornissen optreden, bij vrouwen een verminderde vochtafscheiding van de schede.
Veranderingen in de seksuele beleving kunnen ook een psychische oorzaak hebben.
Praat hierover met uw behandelende arts.
|
|
| Het dagelijkse leven thuis?
|
|
|
In de streek hebben we een stomavereniging waar praktische tips onder belanghebbenden worden uitgewisseld.
Op de verpleegafdeling ontvang U omtrent de werking van deze zelfhulpgroep een informatiebrochure.
Stoma-club Oostende
Walter Major - 059 70 71 31
|
|
| Nuttige Contacten?
|
|
|
Stomateam
AZ Sint-Jan Brugge-Oostende AV - campus Henri Serruys AV
Kaïrostraat 84, B-8400 Oostende
Dr. L. Deruyter, abdominaal chirurg
Raadpleging na afspraak op dinsdag en donderdag (059/55 52 25)
Verpleegkundige stomaspecialist
|
|
|